Magazyny niskiego, średniego i wysokiego składowania – który wybrać i dlaczego?

Wysokość magazynu to jedna z tych decyzji, które na początku wydają się czysto techniczne, a w praktyce wpływają na cały model operacyjny firmy. Od niej zależy nie tylko to, ile palet zmieścisz, ale też jak szybko obsłużysz zamówienia, ile zapłacisz za operacje i czy magazyn będzie w stanie „udźwignąć” rozwój biznesu za dwa–trzy lata. W branży TSL ten temat wraca regularnie – szczególnie przy skalowaniu e-commerce i produkcji.

Czego dowiesz się z artykułu?

• • Jakie są różnice między magazynami niskiego, średniego i wysokiego składowania.
  • Kiedy warto wybrać konkretny typ magazynu.
  • Jak wysokość magazynu wpływa na koszty i efektywność operacji.
  • Jakie są zalety i ograniczenia każdego rozwiązania.
  • Na co zwrócić uwagę przy planowaniu magazynu z myślą o rozwoju firmy.

Czym różnią się magazyny według wysokości składowania?

W praktyce branżowej przyjmuje się, że magazyny niskiego składowania sięgają do około 4,2 m, magazyny średniego składowania mieszczą się w przedziale 4,2–7,2 m, natomiast magazyny wysokiego składowania przekraczają tę wysokość i często osiągają 12, 20, 30, a nawet ponad 40 metrów.

Wysokość składowania nie oznacza wysokości całego budynku, lecz maksymalną wysokość, na której towary mogą być bezpiecznie przechowywane na regałach. Parametr ten wpływa na dobór systemów regałowych, rodzaju wózków widłowych, szerokości korytarzy roboczych, stopnia automatyzacji oraz sposobu organizacji pracy magazynu. Im wyższe regały, tym większa liczba miejsc paletowych może zostać utworzona na tej samej powierzchni hali.

W praktyce każda z tych kategorii oznacza zupełnie inny model funkcjonowania obiektu. Magazyny niskiego składowania stawiają na szybki dostęp do towaru i prostotę obsługi, magazyny średniego składowania pozwalają lepiej wykorzystać kubaturę magazynu i zwiększyć pojemność, natomiast magazyny wysokiego składowania opierają się na zaawansowanych systemach regałowych, specjalistycznym sprzęcie oraz coraz częściej na automatyzacji procesów logistycznych.

Wybór odpowiedniej wysokości magazynu powinien wynikać przede wszystkim z rotacji towaru, liczby SKU, planowanego wolumenu operacji oraz możliwości dalszej rozbudowy obiektu. Dzięki temu infrastruktura magazynowa będzie dopasowana nie tylko do obecnych, ale również przyszłych potrzeb przedsiębiorstwa.

Jak dokonać odpowiedniego wyboru? Postaram się odpowiedzieć na to pytanie w dalszej części artykułu

Magazyn niskiego składowania – prostota, która daje przewagę

Najważniejsze cechy magazynu niskiego składowania

• Wysokość: do 4,2 m
• Sprzęt: wózki paletowe i czołowe
• Regały: paletowe rzędowe, półkowe, wspornikowe
• Zastosowanie: e-commerce, lokalni dystrybutorzy, magazyny kompletacyjne, cross-docking
• Największa zaleta: szybka kompletacja i niskie koszty eksploatacji

Magazyn niskiego składowania bardzo często jest niedoceniany, ponieważ nie wykorzystuje zaawansowanej automatyki ani wysokich regałów. W praktyce jego największą zaletą jest jednak prostota organizacji pracy, która doskonale sprawdza się wszędzie tam, gdzie liczy się szybka kompletacja zamówień oraz wysoka rotacja towaru.

Największym atutem jest bezpośredni dostęp do każdej jednostki ładunkowej. Operator nie musi korzystać ze specjalistycznych wózków wysokiego podnoszenia, dzięki czemu przyjęcia, kompletacja i wydania towaru przebiegają sprawnie oraz z mniejszym ryzykiem błędów.

Najczęściej wykorzystywane są ręczne i elektryczne wózki paletowe, wózki czołowe oraz proste systemy składowania, takie jak regały paletowe rzędowe, regały półkowe i regały wspornikowe. Tego typu wyposażenie w zupełności wystarcza do codziennej obsługi większości operacji magazynowych.

Kolejną zaletą są niskie koszty inwestycji i eksploatacji. Budowa magazynu, zakup wyposażenia oraz szkolenie pracowników wymagają znacznie mniejszych nakładów niż w przypadku bardziej zaawansowanych obiektów.

Z mojego doświadczenia widziałem wiele przypadków, gdy przedsiębiorstwa planowały budowę magazynu wysokiego składowania, a ostatecznie wybierały prostsze rozwiązanie. Powód był zwykle ten sam – rzeczywisty wolumen operacji nie uzasadniał kosztownej inwestycji.

Ograniczeniem magazynu niskiego składowania pozostaje przede wszystkim pojemność. Wraz ze wzrostem liczby SKU, zapasów i miejsc paletowych przedsiębiorstwo może stanąć przed koniecznością rozbudowy obiektu lub przejścia na model średniego albo wysokiego składowania.

Magazyn średniego składowania – najczęściej wybierane rozwiązanie

Najważniejsze cechy magazynu średniego składowania

• Wysokość: 4,2–7,2 m
• Sprzęt: reach truck, wózki czołowe, elektryczne wózki paletowe
• Regały: paletowe rzędowe, drive-in, przepływowe
• Zastosowanie: hurtownie, centra dystrybucyjne, firmy produkcyjne, operatorzy 3PL
• Największa zaleta: dobry kompromis między pojemnością, kosztami i wydajnością

Magazyn średniego składowania to rozwiązanie, które w praktyce najczęściej okazuje się optymalne. Oferuje większą pojemność niż magazyn niski, ale nie wymaga jeszcze pełnej automatyzacji ani bardzo wysokich nakładów inwestycyjnych. To właśnie dlatego jest popularnym wyborem wśród firm produkcyjnych, hurtowni, operatorów logistycznych 3PL oraz rozwijających się sklepów internetowych.

Tego typu magazyny dobrze sprawdzają się w przedsiębiorstwach, w których rośnie liczba SKU, zwiększa się wolumen operacji, a jednocześnie nadal liczy się elastyczność procesów. Średnia wysokość składowania pozwala zwiększyć liczbę miejsc paletowych i lepiej wykorzystać kubaturę magazynu bez konieczności wdrażania kosztownych systemów automatyki.

Obsługa magazynu opiera się głównie na wózkach wysokiego podnoszenia typu reach truck, wózkach czołowych oraz elektrycznych wózkach paletowych. Najczęściej wykorzystywane są regały paletowe rzędowe, regały wjezdne (drive-in) oraz regały przepływowe (FIFO), dobierane do rodzaju składowanych produktów i charakteru operacji magazynowych.

W wielu magazynach średniego składowania wdrażane są również systemy WMS, które usprawniają zarządzanie zapasami, lokalizacjami magazynowymi i kompletacją zamówień. Zakres automatyzacji zależy jednak od skali działalności przedsiębiorstwa.

Granica pojawia się wtedy, gdy dalszy wzrost liczby miejsc paletowych, intensywności operacji lub ograniczona powierzchnia magazynu wymagają przejścia na model wysokiego składowania.

Magazyn wysokiego składowania – wydajność na dużą skalę

Najważniejsze cechy magazynu wysokiego składowania

• Wysokość: powyżej 7,2 m (najczęściej 12–40+ m)
• Sprzęt: reach truck, VNA, układnice AS/RS
• Regały: wysokiego składowania, VNA, przepływowe (FIFO)
• Systemy: WMS oraz rozwiązania wspierające automatyzację
• Zastosowanie: centra logistyczne, magazyny produkcyjne, operatorzy 3PL
• Największa zaleta: maksymalne wykorzystanie kubatury magazynu

Magazyn wysokiego składowania to już inna skala działania – tu chodzi nie tylko o „więcej miejsca”, ale o maksymalne wykorzystanie kubatury magazynu oraz sprawną organizację procesów logistycznych.

W praktyce magazyny wysokiego składowania rozpoczynają się już powyżej 7,2 m, jednak nowoczesne centra logistyczne bardzo często osiągają 12, 15, 20, a nawet ponad 40 metrów wysokości. Tak duża wysokość pozwala znacząco zwiększyć liczbę miejsc paletowych bez konieczności rozbudowy obiektu.

Obsługa takich magazynów wymaga specjalistycznego sprzętu. W zależności od wysokości regałów wykorzystuje się wózki wysokiego podnoszenia typu reach truck, wózki systemowe VNA (Very Narrow Aisle), a w najbardziej zaawansowanych obiektach także automatyczne układnice (AS/RS).

Najczęściej stosuje się regały wysokiego składowania, regały paletowe rzędowe, regały VNA oraz regały przepływowe (FIFO). Dobór systemu regałowego zależy od rodzaju składowanych produktów, liczby miejsc paletowych oraz oczekiwanej wydajności operacji.

W tego typu obiektach standardem są systemy WMS (Warehouse Management System), które wspierają zarządzanie zapasami, lokalizacjami magazynowymi oraz przepływem towarów. W najbardziej zaawansowanych magazynach wykorzystywane są również rozwiązania automatyzujące pracę urządzeń i procesów.

Przy tak dużych wysokościach kluczowe znaczenie ma bezpieczeństwo pracy. Magazyny wysokiego składowania wymagają odpowiedniego oznakowania, kontroli dostępu, regularnych przeglądów regałów oraz przestrzegania procedur BHP.

Największą zaletą magazynu wysokiego składowania jest maksymalne wykorzystanie dostępnej kubatury. Przy ograniczonej powierzchni działki można znacząco zwiększyć pojemność magazynu bez rozbudowy obiektu, co ma szczególne znaczenie w centrach dystrybucyjnych oraz lokalizacjach o wysokich kosztach gruntu.

Minusem pozostają koszty. Budowa magazynu wysokiego składowania, zakup specjalistycznego sprzętu oraz wdrożenie systemów informatycznych wymagają znacznie większych nakładów finansowych. Bez odpowiedniego wolumenu operacji taka inwestycja może okazać się nieopłacalna.

Magazyn niski, średni czy wysoki? Porównanie najważniejszych różnic

Po poznaniu charakterystyki każdego rozwiązania łatwiej zauważyć, że wysokość magazynu wpływa nie tylko na liczbę miejsc paletowych, ale również na koszty inwestycji, sposób organizacji pracy, wykorzystywany sprzęt oraz możliwości dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Poniższa tabela przedstawia najważniejsze różnice pomiędzy magazynami niskiego, średniego i wysokiego składowania.

Nie istnieje uniwersalnie najlepszy magazyn. Wybór powinien wynikać z rodzaju działalności, liczby SKU, rotacji towaru, dostępnej powierzchni oraz planów rozwoju przedsiębiorstwa. Rozwiązanie idealne dla centrum dystrybucyjnego nie zawsze będzie opłacalne dla lokalnej hurtowni czy rozwijającego się sklepu internetowego.

Jak dobrać wysokość magazynu do rodzaju działalności?

Nie każdy typ magazynu sprawdzi się w każdej firmie. Wybór powinien wynikać przede wszystkim z charakteru działalności, rotacji towaru, liczby SKU, dostępnej powierzchni oraz planów rozwoju przedsiębiorstwa. Poniższa tabela pokazuje, jakie rozwiązania najczęściej wybierają firmy z różnych branż.

Największym błędem jest wybór magazynu wyłącznie na podstawie rozwiązań stosowanych przez konkurencję. Każde przedsiębiorstwo ma inną specyfikę działalności, dlatego decyzję warto oprzeć na analizie własnych procesów logistycznych oraz planowanego rozwoju.

Przy wyborze odpowiedniej wysokości magazynu warto przeanalizować:

• rotację towaru oraz liczbę SKU,
• dostępną powierzchnię działki i możliwości jej rozbudowy,
• planowany rozwój przedsiębiorstwa oraz przyszły wolumen operacji,
• budżet inwestycyjny i późniejsze koszty eksploatacji magazynu.

Nie istnieje uniwersalnie najlepszy magazyn. Magazyn niskiego składowania będzie najlepszym wyborem przy wysokiej rotacji i niewielkiej skali działalności. Magazyn średniego składowania sprawdzi się w większości rozwijających się przedsiębiorstw, natomiast magazyn wysokiego składowania warto rozważyć wtedy, gdy priorytetem staje się maksymalne wykorzystanie kubatury, automatyzacja procesów oraz dalsze skalowanie biznesu.

FAQ

Czy magazyn wysokiego składowania zawsze oznacza pełną automatyzację?

Nie. Magazyn wysokiego składowania może być obsługiwany przez operatorów wykorzystujących wózki wysokiego podnoszenia, takie jak reach truck czy VNA. Automatyzacja z wykorzystaniem układnic (AS/RS) oraz systemów WCS i WES jest stosowana głównie w dużych centrach logistycznych.

Czy mała firma powinna inwestować w magazyn wysokiego składowania?

W większości przypadków nie. Jeżeli przedsiębiorstwo nie obsługuje dużego wolumenu towarów i nie planuje intensywnego rozwoju, znacznie lepszym wyborem będzie magazyn niskiego lub średniego składowania.

Który magazyn najlepiej sprawdzi się w e-commerce?

Najczęściej wybieranym rozwiązaniem jest magazyn średniego składowania. Łączy stosunkowo niskie koszty z dobrą pojemnością oraz sprawną kompletacją zamówień, dlatego dobrze odpowiada na potrzeby rozwijających się sklepów internetowych.

Co jest ważniejsze – wysokość magazynu czy jego organizacja?

Najważniejsza jest organizacja procesów logistycznych. Nawet nowoczesny magazyn wysokiego składowania nie będzie efektywny bez odpowiednio zaprojektowanego układu regałów, właściwego doboru sprzętu oraz sprawnego przepływu towarów.

Od jakiej wysokości magazyn uznaje się za magazyn wysokiego składowania?

W praktyce branżowej przyjmuje się, że magazyny wysokiego składowania zaczynają się powyżej 7,2 m. W nowoczesnych centrach logistycznych wysokość regałów często wynosi od 12 do ponad 40 metrów, w zależności od zastosowanej technologii składowania.

➤ Praktyczne wnioski dla branży

Co powinien zrobić logistyk lub spedytor?
Przed wyborem magazynu przeanalizować rotację towaru, liczbę SKU, prognozowany wolumen operacji oraz możliwości dalszego rozwoju firmy. To właśnie te parametry powinny decydować o wyborze wysokości składowania.

Co warto wdrożyć w przedsiębiorstwie?
Rozwijać infrastrukturę magazynową etapami. W wielu przypadkach lepszym rozwiązaniem jest dobrze zaprojektowany magazyn średniego składowania niż kosztowna inwestycja w pełną automatyzację, która przez lata pozostanie niewykorzystana.

Najczęstszy błąd
Kopiowanie rozwiązań stosowanych przez największe centra logistyczne bez uwzględnienia własnej skali działalności. W logistyce wygrywa nie ten, kto ma najwyższy magazyn, ale ten, którego infrastruktura jest najlepiej dopasowana do rzeczywistych potrzeb przedsiębiorstwa.

Adrian Wolski

Redaktor naczelny dobralogistyka.pl
Ekspert ds. łańcucha dostaw

Absolwent MWSLiT we Wrocławiu i praktyk, który przeszedł pełną ścieżkę – od asystenta po specjalistę ds. łańcucha dostaw. W logistyce stawia na konkrety, a na łamach dobralogistyka.pl łączy twarde dane z doświadczeniem „z pierwszej linii frontu”. Unika korporacyjnego żargonu, bo wierzy, że profesjonalizm to szczera komunikacja na linii spedytor-kierowca. Prywatnie balans łapie na wrocławskich bulwarach, kręcąc kilometry na rowerze.